Zaburzenia mowy dziecka
28.08.2018

Zaburzenia mowy dziecka

Na co warto zwrócić uwagę w procesie rozwoju mowy dziecka? Dowiedz się jak nauczyć dziecko prawidłowo mówić, jakie wady mogą wystąpić i kiedy potrzebna jest pomoc specjalistów.

Mowa u dziecka kształtuje się od urodzenia. Ważne jednak by rodzice zaczęli do niego mówić najlepiej już w okresie płodowym,  dzieci słyszą przez wody płodowe. Żeby dziecko zaczęło mówić, powinno mieć odpowiednio zbudowany aparat mowy, dlatego należy sprawdzić już niemowlęciu, czy wędzidełko języka nie jest za krótkie. To najczęstsza wada anatomiczna jamy ustnej. Jeśli jest za krótkie, utrudnia ssanie piersi, blokuje swobodny ruch języka po jamie ustnej, a później wymawianie głosek.

Jak sprawdzić, czy wędzidełko jest za krótkie?

Wędzidełko to miękki, włóknisty fałd, który łączy dolną powierzchnię języka z dnem jamy ustnej. Widzimy je, gdy podniesiemy język do góry. Prawidłowo rozwinięte pozwala na poruszanie  językiem we wszystkich zakątkach jamy ustnej. Warto sprawdzić budowę wędzidełka przez  proste ćwiczenie; wysunięcie języka na brodę lub w kierunku nosa. Jeśli dziecko nie może tego zrobić, albo w trakcie tego ćwiczenia język ucieka w prawo lub w lewo, wtedy warto wybrać się do specjalisty. Jeśli wędzidełko jest za krótkie, dziecko ma problem z  nauczeniem się wymowy wielu głosek np.: nie powie prawidłowo: „t”, „d”, „n” i „l” .Do tego trzeba unieść czubek języka do góry, może  też seplenić, ponieważ język nie może unieść się wystarczająco wysoko.

Wady anatomiczne mogą poważnie opóźnić rozwój mowy. Dlatego warto wcześnie ocenić możliwości poprawienia ruchomości języka na przykład przez masaż logopedyczny i ćwiczenia. W przypadku  zabiegu podcięcia wędzidełka po zabiegu konieczna jest praca z logopedą. Podcięcie wędzidełka zwiększy ruchomość czubka języka, ale nie zapewni od razu prawidłowej jego pracy, do tego potrzebne są ćwiczenia.

Co jeszcze może opóźnić rozwój mowy?

Warto pamiętać,  że mowa rozwija się u dzieci w różnym tempie. Dwulatek może już znać bardzo dużo słów i wypowiadać już proste zdania, np. „lala śpi”. Rozumie nazwy większości przedmiotów, czynności. Jeśli nie widać takich umiejętności, warto zgłosić się do logopedy. Zdarzają się dzieci, które w wieku 2 lat nie mówią nic, wtedy  jak najszybciej, trzeba udać się do specjalisty.

Co może być przyczyną  opóźnionej mowy?

Rozwój mowy jest procesem złożonym i powodów może być wiele. Gdy rodzice niepokoją się o mowę małego dziecka warto zgłosić się na konsultację lekarską i  logopedyczną, by ocenić budowę i sprawność aparatu artykulacyjnego, odruchy związane z przyjmowaniem pokarmu, a także  słuch dziecka. Specjalista  może też przeprowadzić wywiad dotyczący przebiegu ciąży i porodu, co może stać się podstawą do określenia nieprawidłowości w rozwoju mowy. Jeżeli dziecko nie zawsze reaguje na nasze polecenia należy sprawdzić czy nie ma problemów ze słuchem. Rodzic widząc, że maluch nie reaguje normalnie na dźwięk telefonu czy grających zabawek, warto sprawdzić słuch oraz warunki do nauki mówienia, czy np. trzeci migdał nie jest przerośnięty lub w jakim stanie jest krtań.

Dziecko mówi mniej niż rówieśnicy

Co zrobić w przypadku gdy dziecko  mniej mówi niż rówieśnicy, zniekształca wyrazy i ma problemy z płynną mową? Jeśli logopeda pozytywnie oceni motorykę aparatu artykulacyjnego i okaże się, że dziecko słyszy prawidłowo, po pomoc warto zgłosić się do psychologa, który określi rozwój psychoruchowy dziecka i oceni czy nie ma zaburzeń w rozwoju emocjonalno-społecznym. Czasem dzieci mają równocześnie problemy z niezgrabnością i słabą koordynacją ruchową, warto wtedy skonsultować się z neurologiem.

Gryźć żeby mówić

Aby aparat mowy się odpowiednio rozwijał, dziecko musi gryźć np.: jabłka, marchewkę, skórkę od chleba. Warto o tym pamiętać, choć nie zawsze tak bywa - np. do przedszkola zgłaszane są trzylatki, które nadal jedzą potrawy w formie przecierów. Wtedy nie ćwiczą mięśni ust, języka i twarzy. Wszystkie narządy naszego aparatu artykulacyjnego biorą udział w mówieniu. Dlatego ważne jest aby dziecko ćwiczyło mięśnie poprzez cmokanie, naśladowało odgłosy np.: konia, motoru. By uczyło się krótkich wierszyków i piosenek. Rymy i rytmy ułatwiają przyswajanie języka.

Warto też pamiętać, że do rozwoju mowy konieczny jest ruch. Często dzieci, u których występują zaburzenia mowy, są mniej sprawne fizycznie.  Do prawidłowego rozwoju psychoruchowego dziecko potrzebuje  aktywności fizycznej i zabawy w ruchu, który jest niezbędny do prawidłowego rozwoju dziecka. Także do rozwoju mowy.

Rodzice uczą mówić

Dzieci uczą się mówić przez naśladowanie, słuchanie i obserwowanie bliskich.  Jednym nauka języka przychodzi łatwiej, innym trudniej. U części dzieci, u których rozwój mowy jest  opóźniony, z czasem opóźnienie  samo ustępuje. Część z nich nie jest jednak w stanie samodzielnie nadrobić opóźnień, wtedy potrzebne jest wsparcie logopedyczne. Odpowiednia ćwiczenia mogą sprawić, że unikniemy kłopotów z budowaniem  złożonych, precyzyjnych zdań i wypowiedzi i problemów w szkole. Opóźnienia w procesie nauki mowy mogą sprawić też, że  dziecko będzie miało uboższy słownik i gorszą pamięć. Problemy językowe mają wpływ także na relacje z rówieśnikami; takie dzieci niechętnie się odzywają i wydają się wycofane.

Co zrobić, by rozwijać mowę dziecka?

Przede wszystkim warto mówić do dziecka jak najwięcej i rozwijać więź emocjonalną. Rozbudza się dzięki temu motywację do mówienia. Warto komentować to, co widzimy. Dzięki temu, że rodzice opisują świat, który dziecko otacza przyswajanie języka jest łatwiejsze. Opanowanie sztuki mówienia pozwala dziecku na łatwiejsze wchodzenie w interakcje z innymi dziećmi. Jeżeli dziecko z jakiś powodów nie opanuje reguł komunikacji dochodzi do licznych nawarstwiających się zaburzeń i to nie tylko w sferze mówienia ale w szerszym spektrum. Wady wymowy bardzo często są podstawą zaburzeń osobowości. Pojawia się logofobia (lęk przed mówieniem), wycofanie i osamotnienie. Zaburzona mowa utrudnia, a czasami wręcz uniemożliwia pełny kontakt słowny z bliskimi. Sytuacja ulega często pogorszeniu kiedy dziecko idzie do szkoły. Zdarza się, że na początku edukacji popełnia błędy w czytaniu i pisaniu właśnie jako następstwo złej wymowy. Przedłużająca się sytuacja może doprowadzić je do frustracji a nawet izolacji. W takiej sytuacji niezbędna jest pomoc psychologa i  logopedy, przy czynnym udziale rodziców, a także zachęcenie samego dziecka do pracy nad wyeliminowaniem zaburzenia mowy.

Zaburzenia mowy - rodzaje

Podsumowując, zaburzenie mowy to inaczej dyslalia (z greki: dys-zaburzenie; lalia-mowa). Inne określenia to np. wada artykulacyjna, zaburzenie wymowy, zaburzenie artykulacyjne. Problemem jest nieprawidłowa realizacja dźwięków mowy. Na skutek zaburzeń w wymawianiu głosek do dyslalii zalicza się wady wymowy:


sygmatyzm  - seplenienie-nieprawidłowa realizacja głosek s, z ,c, dz, sz, ż, cz, dż, ś ź ć dź,
rotacyzm      - reranie- nieprawidłowa realizacja głoski r
kappacyzm   - kekanie- nieprawidłowa realizacja głoski k
gammacyzm - geganie- nieprawidłowa realizacja głoski g
lambdacyzm - lelanie- nieprawidłowa realizacja głoski l
betacyzm      - nieprawidłowa realizacja głoski b i/lub p

Dyslalia to również szereg innych zaburzeń mowy, których podział zależny  jest od miejsca, rodzaju, objawów i przyczyn je wywołujących. Zatem jeżeli rodzic zauważy w mowie dziecka nieprawidłowy sposób wymowy powinien jak najszybciej udać się do logopedy. Oczekiwanie aż zaburzenie „samo przejdzie” jest błędem. Nie tylko samo nie przejdzie, ale nieprawidłowe nawyki jeszcze się utrwalą i staną się trudniejsze do wyeliminowania.

 

 

Do góry strony

SPRAWDŹ NASZE PROPOZYCJE

sprawdź szczegóły ico

Pakiet podstawowy onkologiczny dla kobiet

sprawdź szczegóły ico

Pakiet rozszerzony onkologiczny dla mężczyzn

sprawdź szczegóły ico

nietolerancje pokarmowe

sprawdź szczegóły ico

predyspozycje sportowe